Libische Investeringsautoriteit spant Bilateraal Investeringsverdrag Arbitrageclaim aan tegen België
De Libyan Investment Authority (LIA), een onafhankelijk staatsinvesteringsfonds, heeft deze week een arbitrageprocedure aangespannen tegen België. In het verzoek om arbitrage van LIA wordt gesteld dat de Belgische autoriteiten zich hebben gemengd in de investeringen van LIA , wat in strijd is met het bilaterale investeringsverdrag (BIT) van België met Libië.
De oorsprong van de claim van de LIA ligt in de inbeslagname van LIA-gelden in België en een contractueel geschil tussen Prins Laurent van België en de staat Libië over een mislukt herbebossingsplan tussen Global Sustainable Development Trust (GSDT), een entiteit onder leiding van Prins Laurent, en het Libische ministerie van Landbouw tijdens het vorige Libische regime in 2008.
De kwestie tussen GDST en Libië werd later opgelost, waarbij het Libische ministerie van Landbouw een schadevergoeding betaalde aan GSDT. Desondanks spande GDST voor de Belgische rechtbank een rechtszaak aan tegen de staat Libië om €67 miljoen terug te vorderen voor vermeende 'gederfde winst', gerechtskosten en rente. GDST kon geen betaling van Libië verkrijgen omdat het land soevereine immuniteit geniet en probeerde het vonnis uit te voeren door zich te richten op LIA-fondsen die bij Euroclear in België waren gedeponeerd. Deze fondsen waren bevroren onder resoluties van de VN-Veiligheidsraad na de Libische revolutie.
Het Koninkrijk België diende vervolgens een formeel verzoek in bij het comité van de VN-Veiligheidsraad om een deel van de in België bevroren LIA-middelen vrij te geven, maar de VN wezen dat verzoek af op grond van het feit dat de LIA onafhankelijk is van de Libische staat.
Als gevolg hiervan diende de GSDT in 2015 een strafrechtelijke klacht in wegens het witwassen van geld bij Euroclear, waar de fondsen van LIA werden bevroren. De rechter klaagde Euroclear aan en in 2021 LIA en haar voorzitter en CEO Dr Ali Mahmoud Hassan Mohammed (Dr. Ali). Dit omvatte een aanhoudingsbevel van INTERPOL, dat onlangs werd geschrapt omdat het geschil politiek en niet strafrechtelijk is, en een Europees aanhoudingsbevel, dat door de LIA wordt aangevochten. Sindsdien zijn de activa en liquide middelen van LIA, samen met de rente en dividenden die daaruit voortvloeiden, in beslag genomen als onderdeel van het strafrechtelijk onderzoek.
De LIA en haar juridische team in Londen en België hebben beweerd dat de voortdurende acties van Prins Laurent en de Belgische autoriteiten neerkomen op misbruik van macht en proces en in strijd zijn met het internationaal recht, waaronder het Bilateraal Investeringsverdrag tussen België en Libië. De arbitrageclaim verwijst naar een aantal vertragingen bij rechtszittingen en naar het feit dat de Belgische autoriteiten de toegang tot onderzoeksdocumenten hebben geweigerd.
De LIA heeft een eigen strafzaak aangespannen tegen prins Laurent in België, waarin fraude, afpersing en handel in invloed door prins Laurent wordt aangeklaagd. Die zaak loopt nog.
In een reactie op de arbitrageprocedure zei Kalilou Fadiga van Harding Mitchell, de hoofdadvocaat van de LIA in de zaak in Londen:
"De LIA heeft de Belgische autoriteiten meermaals gewezen op onze bezorgdheid, maar we zeggen dat die grotendeels genegeerd werd en dat we geen andere keuze hadden dan deze arbitrageprocedure te starten. "De LIA en haar voorzitter zijn het doelwit van Prins Laurent en de Belgische autoriteiten over een geschil dat niets met hen te maken heeft, en er zijn strafrechtelijke sancties ingezet in wat volgens ons een politiek geschil is. Dit betekent dat de LIA geen toegang heeft tot haar activa en investeringen in België en dat het vermogen van de LIA om haar verplichtingen namens het Libische volk na te komen, belemmerd blijft door de acties van Prins Laurent en de Belgische autoriteiten. Het in gang zetten van een investeringsverdragvordering zijn de volgende stappen in onze rechtszaak om namens mijn cliënt genoegdoening te krijgen."
Verdere achtergrond
De lancering van de Investeringsverdragsvordering tegen België volgt op een belangrijke overwinning voor de LIA in Frankrijk eind november, toen het Hof van Beroep in Parijs de vrijgave beval van het beslag van 360 miljoen USD op de bevroren tegoeden van de LIA in Frankrijk. Op 23 november 2023 verklaarde het Hof van Beroep in Parijs een beslaglegging die tien jaar eerder was uitgevoerd door Al-Kharafi, een "Koeweits bouwbedrijf", nietig. De beslaglegging was uitgevoerd door Al-Kharafi ter uitvoering van een arbitraal vonnis van meer dan USD 1 miljard dat in 2013 was uitgesproken tegen de Libische staat.
Als gevolg van de ernstige politieke instabiliteit in Libië in 2011 beval de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) om alle fondsen die eigendom waren van of gecontroleerd werden door Muammar Kadhafi te bevriezen, inclusief de fondsen van de Libyan Investment Authority.
De LIA heeft tegoeden op ten minste vier bankrekeningen die worden beheerd door Euroclear, een financiële instelling met hoofdkantoor in Brussel, waarop het bevel tot bevriezing betrekking heeft. Deze bevroren tegoeden in België waren in 2018 €14 miljard ($17 miljard) waard.
In mei 2023 oordeelde de Commissie voor de Bestandscontrole van INTERPOL dat, gezien de politieke dimensie van de zaak tegen Dr. Ali, het bewaren van gegevens over Dr. Ali door het Nationaal Centraal Bureau (NCB) van INTERPOL in België niet in overeenstemming was met de regels van INTERPOL en de neutraliteit van INTERPOL krachtens artikel 3 van haar statuten in gevaar zou brengen. In juli 2023 lanceerde de LIA een strafrechtelijke vordering tegen prins Laurent van België op beschuldiging van fraude, afpersing en handel in invloed door prins Laurent. De zaak is nog lopende.
