De Europese handelsstromen verschuiven door de herinrichting van productieketens. De waarde van de interne Europese handel is met bijna 70% gestegen in de afgelopen vijf jaar. Tegelijkertijd neemt de uitvoer naar China sinds 2022 af en wint de handel met buurlanden snel aan gewicht in de exportmix.
De Europese uitvoer naar China daalde in 2025 met 14 procent in nominale termen en met 10,2 procent in volume. Het aandeel van China in de totale EU-export zakte naar 7,5 procent, het laagste niveau in bijna vijftien jaar. De handel binnen en rond Europa trekt juist aan. De Europese export buiten de EU groeide in 2025 met 2,0 procent in nominale termen. De handel binnen de EU herstelde en nam met 2,5 procent toe.
Sinds 2020 zoeken Europese bedrijven nadrukkelijk naar afzetmarkten dichter bij huis. Die strategie werpt vruchten af. Turkije, Marokko, Oekraïne en de Balkan1 winnen terrein. In 2023 overtrof de totale export naar deze landen voor het eerst die naar China2. In 2025 vertegenwoordigt dit blok 9,4 procent van de totale EU-export, exclusief de interne EU-handel.
Vooral de sector 'Machines en Apparatuur' profiteert. Dat gebeurt ondanks een scherpe terugval van de afzet in China. De verschuiving hangt samen met oplopende Europese investeringen in deze landen. Zij komen daardoor in aanmerking voor EU-financiering, onder meer via de Europese Investeringsbank en in de toekomst via Readiness 2030.
De versterking is structureel nu economische verwevenheid tussen de EU en haar buurlanden toeneemt. De goederenhandel met Europese buurlanden, export en import samen, is goed voor 8,5 procent van de totale EU-handel, exclusief de interne handel.
De verandering in handelsstromen weerspiegelt een bredere industriële transformatie die na de wereldwijde handelsschokken als gevolg van corona begon. De buurlanden van de Europese Unie integreren steeds verder in de Europese waardeketen. Turkije en Marokko importeren meer halffabricaten uit de EU en exporteren meer eindproducten terug, vooral in de auto-industrie. Voor Oekraïne ligt de dynamiek anders. De huidige vraag naar materieel, met name militair materieel, stuwt de Europese uitvoer. Ook de verwachte vraag tijdens de wederopbouw ondersteunt de export.
De Balkanlanden profiteren van het Europese groeiplan van 6 miljard euro en van verdere integratie in de interne markt. Deze groeifactoren winnen de komende jaren aan kracht. Nearshoring versnelt omdat bedrijven na corona nu ook door de geopolitieke onrust dichter bij de Europese afzetmarkt willen produceren.
Ook bedrijven die profiteren van een versterkt Europees voorkeursbeleid krijgen meer kansen. Dat beleid vormt een kernonderdeel van de Industrial Accelerator Act, die de Europese Commissie op 4 maart presenteerde.