De ervaringen van Fisher Investments België met de Italiaanse staatsschuldquote

Volgens een rapport uit april zal de Italiaanse staatsschuldquote eind 2026 zijn opgelopen tot 138,6%. Daarmee zou Griekenland niet meer de zwaarste schuldenlast van Europa hebbenⁱ. In de financiële media die Fisher Investments België de voorbije jaren heeft bijgehouden, wordt regelmatig gewaarschuwd voor de staatsschulden van Italië (en andere eurolanden). Daarbij wordt vaak de verhouding tussen de staatsschuld en het bbp aangehaald. Maar wat ons betreft is deze staatsschuldquote nog geen reden voor beleggers om zich zorgen te maken. Overheden betalen hun schulden namelijk met belastinginkomsten, niet met het bbp. De Italiaanse overheid int ruim voldoende belastingen om haar rekeningen te blijven betalen. We denken dat beleggers er goed aan doen dat te onthouden.

Allereerst verschillen de staatsschuld en het bbp simpelweg te veel om met elkaar vergeleken te worden, wat ons betreft. Een voorbeeld: Het bbp is een maatstaf van de jaarlijkse stroom aan economische output: een optelsom van de consumentenbestedingen, particuliere investeringen, overheidsbestedingen en -investeringen en de netto-export (de export min de import). Maar staatsschulden groeien in de loop der tijd geleidelijk. Eigenlijk zijn deze twee factoren niet goed langs elkaar te leggen: economen spreken van een mismatch tussen stroom en voorraad. Een algemeen peil wordt namelijk vergeleken met activiteit over een bepaalde periode. Op de balans van een bedrijf zouden we de totale schulden vergelijken met de totale activa. Oftewel: de inkomsten tegenover de rentelasten.

Als Fisher Investments België de financiën van een land beoordeelt, vergelijken we de belastingopbrengsten (instroom) met de betaalde rentelasten (uitstroom). Dat is wél appels met appels vergelijken. Uit de ervaringen van Fisher Investments België met de financiële geschiedenis blijkt dat weinig overheden elk jaar hun schulden aflossen. De meeste rollen aflopende obligaties door in nieuwe. Als we ervan uitgaan dat ze voldoende toegang hebben tot de markten om dat te doen, moeten we de houdbaarheid van een schuld vooral beoordelen op basis van het vermogen van de overheid om de rentelasten te betalen. Als een overheid een aanzienlijk deel van de belastingopbrengsten nodig heeft voor de rentelasten, kan dat op financiële problemen wijzen. En het omgekeerde geldt als de rentelasten kunnen worden betaald met slechts een klein deel van de overheidsinkomsten.

En door deze lens bekeken, is de Italiaanse staatsschuld nog prima te betalen. Per eind december 2025 (de meest recente cijfers) ging zo'n 14,2% van de Italiaanse belastingopbrengsten naar rentelastenⁱⁱ. Om dit in context te plaatsen: dat is een stuk lager dan halverwege tot eind jaren 90, toen Rome ruim 40% van de nationale belastingopbrengsten kwijt was aan rente op haar staatsschuldⁱⁱⁱ. Maar ook dat was geen strop voor de Italiaanse economie of beurzen. In de jaren 90 liet Italië een gemiddelde jaarlijkse bbp-groei van 1,5% optekenen, met op één jaar na elk jaar een stijging. En in dat decennium stegen Italiaanse aandelen met 240,6%^iv. Italië kan haar staatsschuld op dit moment ook een stuk beter betalen dan ten tijde van de eurocrisis, toen de rentebetalingen uitgroeiden tot 20,4%^v. Maar zelfs toen er in het nieuws volop werd gewaarschuwd voor een oplopende 10-jaarsrente kon het land aan zijn betalingsverplichtingen blijven voldoen. Het zette de kiezen op elkaar en uiteindelijk daalde de rente weer. Onze stelling: Relatief gezien was de schuldenlast in het verleden zwaarder, maar toch niet onhoudbaar. Waarom zou dat nu anders zijn?

Wat ons betreft doen beleggers er goed aan hier rekening mee te houden wanneer er in de media wordt gewaarschuwd voor hoge of verder oplopende staatsschuldquotes. In Italië of elders. De staatsschuld vergelijken met het bbp komt neer op appels met peren vergelijken, zoals we stelden. Dus als er toch volop pessimisme is over deze verhouding, kan dat gunstig uitpakken, zo blijkt uit de ervaringen van Fisher Investments België met de marktgeschiedenis. Dat zit zo: als de staatsschulden ten opzichte van het bbp oplopen, en er daardoor wordt gewaarschuwd voor economische problemen, kunnen de brede verwachtingen lager uitvallen. En dan ligt de lat lager voor positieve verrassingen. Dat is belangrijk, wat ons betreft, want uit ons onderzoek blijkt dat aandelen vooral bewegen op basis van het verschil tussen de verwachtingen en de werkelijkheid. Dat is extra relevant als het betreffende land juist relatief weinig belastingopbrengsten uitgeeft aan rentelasten. Een dergelijk verschil in deze maatstaven kan wijzen op ondergewaardeerde fiscale gezondheid. En dat is gunstig voor de markten, wat ons betreft.

Uit onderzoek van Fisher Investments België blijkt dat ook de fiscale gezondheid van een land tot uitdrukking kan komen op de markten, omdat die toekomstgericht zijn. Zo zijn Italiaanse aandelen bijvoorbeeld 38,8% hoger geklommen in 2025, meer dan de 24,6% die aandelen uit de bredere eurozone hebben gerealiseerd^vi. En op het moment van schrijven staat de Italiaanse 10-jaarsrente rond de 3,79%. Ruim onder de niveaus van 6,0% tot 7,5% die we in de eurocrisis zagen en zelfs onder de actuele Amerikaanse 10-jaarsrente, die veel commentatoren bestempelen als 's werelds veiligste schuld met het oog op de diepe, liquide schuldenmarkten, het sterke rechtssysteem en de gediversifieerde economie van de VS^vii.

Wat ons betreft wijzen geen van deze datapunten op een aanstaande Italiaanse staatsschuldencrisis. Als dat wel zo zou zijn, geloven we dat Italiaanse aandelen de fiscale druk op Rome ruim van tevoren al had ingeprijsd. Met andere woorden: dan waren Italiaanse aandelen waarschijnlijk al maanden geleden ingezakt. En aangezien de obligatierente zich tegengesteld aan de koersen ontwikkelt, zou fiscale zwakte een grootschalige verkoopgolf van Italiaanse staatsobligaties teweegbrengen en zou de obligatierente de hoogte in schieten. Ook daar is op dit moment helemaal geen sprake van. In onze ogen wijst dit erop dat de zorgen om de staatsschulden in verhouding tot het bbp voor Italië simpelweg nog een steen in de muur van zorgen zijn die aandelen beklimmen.

Volg ons op social media voor de laatste marktontwikkelingen en updates van Fisher Investments België: